There are no translations available.

 

 

Τι είναι η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας;

Η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι πάθηση του οφθαλμού που σχετίζεται με την ηλικία, γι' αυτό το λόγο αναφέρεται συχνά και ως Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς, ή ΗΕΩ. Η τελική φάση της πάθησης σχετίζεται με απώλεια όρασης και είναι η πρώτη αιτία νομικής τύφλωσης (οπτική οξύτητα μικρότερη από 2/10) στο δυτικό κόσμο σε άτομα άνω των 50 ετών.

Η ωχρά κηλίδα είναι το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδή χιτώνα, ένα λεπτό στρώμα φωτοευαίσθητων νευρικών κυττάρων και ινών που βρίσκεται στο πίσω μέρος του οφθαλμού. Ο αμφιβληστροειδής μετατρέπει το φωτεινό ερέθισμα σε νευρικό ερέθισμα το οποίο ο εγκέφαλός μας μπορεί και αντιλαμβάνεται σαν εικόνα.

Η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την κεντρική όραση και μας επιτρέπει να βλέπουμε με μεγάλη ευκρίνεια έτσι ώστε να αντιλαμβανόμαστε τις λεπτομέρειες της εικόνας. Για καθημερινές δραστηριότητες όπως το διάβασμα, την οδήγηση, ακόμα και για την αναγνώριση προσώπων, είναι υπεύθυνη η ωχρά κηλίδα. Σε περίπτωση που υπάρχει κάποια αλλοίωση στην περιοχή της ωχράς κηλίδας, μπορεί να προκληθεί σοβαρή μείωση της όρασης.

 

Πως εξελίσσεται η ΗΕΩ;

Στα αρχικά στάδια της ΗΕΩ, δημιουργούνται εναποθέσεις κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Αυτές η εναποθέσεις ονομάζονται Drusen και είναι συνήθως ορατές στον οφθαλμίατρο κατά την διάρκεια εξέτασης του βυθού του οφθαλμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα Drusen δεν οδηγούν σε σοβαρή μείωση της όρασης.

Σε προχωρημένα στάδια της ΗΕΩ συναντάμε πιο συχνά απώλειες στην όραση, που στην τελική φάση της πάθησης μπορεί να οδηγήσουν σε νομική τύφλωση (οπτική οξύτητα μικρότερη από 2/10). Η ΗΕΩ σπάνια οδηγεί σε απόλυτη τύφλωση, αφού ο ασθενής διατηρεί συνήθως την περιφερική του όραση.

Η εκφύλιση της ωχράς συνήθως ξεκίνα από τον έναν οφθαλμό, και επειδή η όραση του δεύτερου οφθαλμού καλύπτει την απώλεια όρασης του προσβεβλημένου οφθαλμού, πολλές φορές τα άτομα που πάσχουν δεν το αντιλαμβάνονται. Επίσης, άτομα που πάσχουν από ΗΕΩ στον έναν οφθαλμό διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν ΗΕΩ και στον άλλον οφθαλμό σε χρονικό διάστημα 3-5 χρόνων, γεγονός το οποίο μπορεί να περιορίσει σημαντικά την συνολική όραση.

 

Υπάρχουν δύο μορφές ΗΕΩ:
Οι δύο μορφές ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς είναι η ξηρά μορφή (γνωστή και ως μη-εξιδρωματική ή ατροφική μορφή) και η υγρά μορφή (ή εξιδρωματική μορφή).
Η ξηρά μορφή ΗΕΩ είναι η πιο διαδεδομένη (80-90% των περιπτώσεων) και λιγότερο επικίνδυνη μορφή ΗΕΩ. Για λόγους όχι ακόμα εξακριβωμένους, η μακροχρόνια ύπαρξη Drusen μπορεί να οδηγήσει στην ατροφία της ωχράς. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα "κενά" ή σκοτώματα στην κεντρική όραση. Αν και δεν υπάρχουν φαρμακευτικές ή χειρουργικές θεραπείες για αυτή τη μορφή ΗΕΩ, τα οπτικά βοηθήματα όπως οι μεγεθυντικοί φακοί μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα αυτά να εκμεταλλευτούν την περιφερική τους όραση και να διαχειριστούν καλύτερα την καθημερινή τους ζωή.

Αν και λιγότερο συχνή, η υγρά (εξιδρωματική) μορφή ΗΕΩ είναι υπεύθυνη για το 90% των περιπτώσεων σοβαρής απώλειας στην όραση.

Η υγρά μορφή ΗΕΩ ονομάζεται έτσι γιατί χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη παθολογικών νεοαγγείων (χοριοειδική νεοαγγείωση) κάτω από την ωχρά. Τα νεοαγγεία αυτά είναι γενικώς κακής ποιότητας και εύθραυστα, με αποτέλεσμα να υπάρχει διαρροή υγρών και αίματος. Αυτή η διαρροή δημιουργεί αλλοιώσεις οι οποίες καταστρέφουν τα νευρικά φωτοευαίσθητα κύτταρα της ωχράς και έχουν σαν τελικό αποτέλεσμα την απώλεια της κεντρικής όρασης.
 

 

Πως ανιχνεύεται η υγρά μορφή ΗΕΩ; Ποια είναι τα συμπτώματα;

Από τα πρώτα συμπτώματα που παρουσιάζονται στον πάσχοντα στα αρχικά στάδια της υγράς μορφής ΗΕΩ είναι η μεταμορφοψίες και η θολή όραση. Ευθείες γραμμές παρουσιάζονται παραμορφωμένες, καμπυλωτές, ή μπερδεμένες μεταξύ τους.
Ένας εύκολος και αποτελεσματικός τρόπος να εξεταστεί η όραση και πιθανόν να ανιχνευτούν οι πρώτες διαταραχές που εμφανίζονται εξ΄ αιτίας της υγράς μορφής ΗΕΩ είναι η χρήση του Πίνακα του Amsler.

Οδηγίες για την εφαρμογή του Πίνακα του Amsler:

Φορέστε τους φακούς ή τα γυαλιά που φοράτε συνήθως για διάβασμα.

Σε χώρο με άπλετο φως, τοποθετήστε τον πίνακα στο ύψος των ματιών σας και σε απόσταση ανάγνωσης 30 - 40 εκατοστά.

Σκεπάστε το ένα μάτι με το χέρι και συγκεντρώστε το βλέμμα σας με το άλλο μάτι στην άσπρη κουκίδα που βρίσκεται στο κέντρο της επιφάνειας.

Επαναλάβετε με το άλλο μάτι.

 

Σε περίπτωση που κάποια περιοχή του Πίνακα εμφανίζεται θολή, ή αν οι γραμμές εμφανίζονται παραμορφωμένες, καμπυλωτές, ή μπερδεμένες μεταξύ τους , να επισκεφτείτε τον οφθαλμίατρό σας το συντομότερο δυνατόν. Θα πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις για να διαπιστωθεί η κατάσταση του αμφιβληστροειδή.

 

Σε περίπτωση υγράς μορφής ΗΕΩ, ίσως να βλέπετε κάπως έτσι.

Σε άτομο που έχει πρόσφατα προσβληθεί από υγρά μορφή ΗΕΩ μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές στην όραση όπως στην εικόνα παραπάνω, ακόμα και όταν μερικές μέρες νωρίτερα η όραση ήταν φυσιολογική.

Αν και εύχρηστος και πρακτικός, ο Πίνακας του Amsler δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κανονική προγραμματισμένη σας επίσκεψη στον οφθαλμίατρο. Ασθενείς με Drusen ή ασθενείς που είναι στα αρχικά στάδια της εκφύλισης πολύ συχνά δεν παρουσιάζουν διαταραχές που θα μπορούσαν να ανιχνευτούν με τον Πίνακα του Amsler, και για αυτό το λόγο είναι απολύτως απαραίτητη η εξέταση από οφθαλμιάτρο, ιδιαίτερα στα άτομα άνω των 40 ετών.

Επίσης, σε οφθαλμό ήδη προσβεβλημένο με ξηρά μορφή ΗΕΩ υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να εξελιχθεί σε υγρά μορφή ΗΕΩ. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο Πίνακας του Amsler μπορεί να φανεί πολύ χρήσιμος στoν έλεγχο της κεντρικής όρασης και για την αναφορά διαταραχών στον θεράποντα οφθαλμίατρο.
 

 

Πόσο συχνή είναι η ΗΕΩ;

Από επιδημιολογικές μελέτες που έχουν γίνει σε διάφορες χώρες προκύπτουν αντικρουόμενα στοιχεία. Μελέτη από τις ΗΠΑ αναφέρει ότι η συχνότητα εμφάνισης της υγράς μορφής ΗΕΩ στις ηλικίες 43 ως 86 ετών είναι 1.2% αυτής της πληθυσμιακής ομάδας, ενώ για τη ξηρά μορφή η συχνότητα είναι 15.6% αυτής της πληθυσμιακής ομάδας.

Ποιος έχει πιθανότητα να προσβληθεί;

Η ακριβής αιτιολογία της πάθησης παραμένει μέχρι σήμερα άγνωστη, και γι' αυτό το λόγο δεν υπάρχει κάτι που μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της. Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της εμφάνισης της εκφύλισης της ωχράς και του καπνίσματος, της υπέρτασης, των καρδιοαγγειακών παθήσεων και της υπερχοληστεριναιμίας. Επιπρόσθετα ευρέθη ότι η κατανάλωση άφθονων λαχανικών και φρούτων πλουσίων σε βιταμίνη Α μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Τα ευρήματα όμως αυτά αποτελούν απλές επιδημιολογικές παρατηρήσεις ενός συγκεκριμένου κάθε φορά δείγματος με διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες και διαφορετικό γενετικό υλικό και ως εκ τούτου τα αποτελέσματα δεν μπορούν να συγκριθούν. Περισσότερες ερευνητικές μελέτες χρειάζονται για να αποδειχθούν τέτοιες συσχετίσεις.
 

 

Πως αντιμετωπίζεται η υγρά μορφή ΗΕΩ;

Υπάρχουν σήμερα τρεις θεραπευτικές προσεγγίσεις που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για την αντιμετώπιση της υγράς μορφής ΗΕΩ σε επιλεγμένα περιστατικά. Η πρώτη είναι η φωτοπηξία με λέιζερ. Αν και η μέθοδος αυτή δεν μπορεί να επαναφέρει την ήδη χαμένη όραση, είναι αποτελεσματική στην απόφραξη των παθολογικών νεοαγγείων και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να περιορίσει και την ανάπτυξη τους. Έτσι μπορεί να περιορίσει την περαιτέρω απώλεια οράσεως σε ένα ποσοστό περιστατικών υγράς μορφής ΗΕΩ.

Στην φωτοπηξία με λέιζερ χρησιμοποιείται λέιζερ υψηλής εντάσεως πού όταν έρθει σε επαφή με την αλλοιωμένη περιοχή του αμφιβληστροειδή δημιουργεί μεγάλη θερμότητα. Αυτή η θερμότητα ουσιαστικά καιει και καταστρέφει τα παθολογικά νεοαγγεία, περιορίζοντας έτσι την εξέλιξη της νόσου αλλά καταστρέφοντας παράλληλα και τον παρακείμενο ιστό του αμφιβληστροειδή. Το αποτέλεσμα είναι ένα μικρό μόνιμο σκότωμα στο οπτικό πεδίο, που όμως συνήθως είναι πολύ λιγότερο σοβαρό από την απώλεια οράσεως που θα υπήρχε σε περίπτωση που δεν εφαρμοζόταν η φωτοπηξία.

Η χειρουργική αντιμετώπιση της υγράς μορφής ΗΕΩ εξελίσσεται συνέχεια με νέες τεχνικές. Δύο από αυτές τις τεχνικές είναι η χειρουργική αφαίρεση της νεοαγγειακής μεμβράνης, και η μετατόπιση της ωχράς σε περιοχή μακριά από την υποαμφιβληστροειδική χοριοειδική νεοαγγείωση.


Η φωτοδυναμική θεραπεία έχει δυο στάδια. Στο πρώτο στάδιο γίνεται ενδοφλέβια έγχυση μιας φωτοευαίσθητης ουσίας που ενεργοποιείται όταν εκτεθεί σε φως. Στο δεύτερο στάδιο, και αφού το φάρμακο συγκεντρωθεί εκλεκτικά στα παθολογικά νεοαγγεία στον αμφιβληστροειδή, ενεργοποιείται με το φως ενός ειδικά σχεδιασμένου μη-θερμικού λέιζερ (που δεν παράγει θερμότητα και δεν καιει τον αμφιβληστροειδή). Το ενεργοποιημένο φάρμακο προκαλεί την θρόμβωση και απόφραξη των νεοαγγείων χωρίς να επηρεάζει των παρακείμενο ιστό, περιορίζοντας έτσι την εξέλιξη της νόσου. Μελέτες έχουν αποδείξει ότι η φωτοδυναμική θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και σε επιλεγμένες περιπτώσεις να βελτιώσει την όραση.
Η τελευταία εξέλιξη της ιατρικής τεχνολογίας για την αντιμετώπιση της υγράς μορφής ΗΕΩ είναι οι ενδοβολβικές ενέσεις αντιαγγειογενετικών παραγόντων(EYLEA-LUCENTIS) με εντυπωσιακά αποτελέσματα οσον αφορα ακόμα και την βελτίωση της όρασης.Γίνονται κατ αρχήν ανά μήνα 3 ενέσεις ενδοβολβικά σε περιβάλλον χειρουργείου και κατόπιν ανάλογα με την απόκριση της πάθησης υπό την καθοδήγηση του OCT κια της φλουοραγγειογραφίας συνεχίζονται οι ενέσεις ανα 2μηνο 3μηνο η 4μηνο εως ότου δεν παρατηρείται πλέον δραστηριότητα της ωχροπάθειας.
 

 

Τι πρέπει να κάνει κάποιος που υποπτεύεται ότι πάσχει από υγρά μορφή ΗΕΩ;

Mόνο ο οφθαλμίατρος σας μπορεί να διαγνώσει την υγρά μορφή ΗΕΩ. Σε περίπτωση που υποπτεύεσθε ότι πάσχετε από υγρά μορφή ΗΕΩ, θα πρέπει να επισκεφθείτε οπωσδήποτε τον οφθαλμίατρο σας το συντομότερο δυνατό, επειδή η εξέλιξη της νόσου είναι πάρα πολύ γρήγορη και μπορεί μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα να επηρεάσει την όρασή σας.

Σε περίπτωση που διαγνωστεί υγρά μορφή ΗΕΩ, η σωστή και έγκαιρη θεραπεία μπορεί να περιορίσει σημαντικά την απώλεια της όρασης.

Εκτιμάται ότι η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς μπορεί να έχει κληρονομικό χαρακτήρα. Γι' αυτό το λόγο, και επειδή η έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση είναι πολύ σημαντική για την καλή πορεία της νόσου, η Αμερικάνικη Ακαδημία Οφθαλμολογίας συνιστά σε άτομα με συγγενείς που υποφέρουν από ΗΕΩ να κάνουν έλεγχο αμφιβληστροειδούς κάθε δύο χρόνια.

 

 
There are no translations available.

eyes
 
Sunday, 02/08/2015